Belediye nedir?

Bir belde halkının ortak, mahalli ihtiyaçlarını karşılayan ve hizmetlerini gören, kamu tüzel kişiliğine sahip mahalli idare birimi, şehremaneti. Belediye kelimesi kökü bakımından Arapça olan ve bir insan topluluğunun yerleşme niyeti ile oturduğu yer anlamını taşıyan belde kelimesinden gelir. Beldeye ilişkin kuruluş veya yönetim anlamındadırbelediye

Osmanlılar zamanında, devlet hizmetleri anlayış ve uygulaması bakımından islam dini esaslarına bağlı

olduğundan, kadılar, ihtisab ağası ve vakıflar, belediye hizmetlerinin yürütülmesini üstlenmişlerdi. Bugünkü anlamda ilk belediye yönetiminin kurulması çalışmaları Tanzimatı takib eden senelerde özellikle l854-l856 Kırım Savaşı sırasında ortaya çıkmış, Fransız komün idarelerinden örnek alınarak l855 yılında İstanbul’da ilk defa belediye kuruluşu denemesine girişilmiştir. İki sene sonra yürürlüğe konulan Belediye Nizamnamesi (tüzüğü) ile İstanbul’da semt semt belediye daireleri kurulması öngörüldü. Önce azınlıkların çoğunlukta bulunduğu Beyoğlu ve Galata semtinde kurulması ve sırasıyla diğer semtlere de yaygınlaştırılması kabul edildi (l858). l869 senesinde devlet Şurasınca hazırlanan Dersaadet İdaresi Belediye Nizamnamesi ile belediye teşkilatının bütün İstanbul’a yayılması kararlaştırıldı. Bütün belediye dairelerinin üstünde olan şehreminliğinin üç organı vardır: a) Şehremini (Belediye Reisi), b) Şehremaneti Meclisi, c) Cemiyet-i Umumiyye.

l868’de Taşrada da belediye kurulması için talimat verildi. l876’da Teşkilat-ı Esasiyye Kanunu, l877’de Dersaadet Belediye Kanunu ve Vilayet Belediye Kanunu kabul edildi. l9l2’de Belediye şubeleri ve Şehremaneti Meclisi yerine bir Encümen kuruldu. Ankara için l6 Şubat l924’de Ankara Şehremaneti Kanunu çıkarıldı.

l930 senesinde çıkarılan l580 sayılı kanun ile cumhuriyet devri belediyeciliğinin temeli atıldı. 1984'te çıkarılan kanunla metropolitan kentlerin yönetimi için, Büyük Şehir Belediyeleri kuruldu. imar planlama konusunda belediyeler tek başına yetkili kılındı ve belediye gelirleri arttırılarak güçlendirildi.

Nüfusu ne miktar olursa olsun kaza ve vilayet merkezlerinde ve nüfusu iki binden fazla olan yerlerde belediye teşkilatı mecburidir. Belediye idaresindeki organlar; belediye idaresi, belediye meclisi ile belediye encümeni, belediye başkanı ve muavinleri, belediye şubeleri mevcud ise şube heyetlerinden ibarettir.

Belediye sınırı; belediye idaresinin yetki ve görev alanını belirten ve çerçeveleyen bir tesbittir. Bir belediyenin emir ve yasaklarını uygulama, cezalandırma, gelirlerini toplama ve benzeri hak ve yetkileri belediye sınırları içinde geçerlidir. Belediye sınırları dışında esas itibariyle, belediyenin yetkisi kalmaz. Belediye görev ve hizmetleri de bu sınırlar içinde görülür.

Kanunen bir yerde belediye kurulması için bazı şartlar gereklidir. Bir belediye ya tek bir köyde, ya bir kaç köy birleşerek, köylerle köy kısımları birleşerek, bir yerin il veya ilçe merkezi olması ile veya boş bir yerde yeni bir yerleştirme yapılmak suretiyle kurulur.

Belediyenin bazı vazifeleri: Belediyenin vazifeleri esas itibariyle belde içinde oturan kimselerin mahalli ihtiyaçlarını karşılamaktır. Belediyeye ait bazı vazifeler şunlardır: Umuma açık yerlerin temizliğine, intizamına bakmak.

Yenilecek, içilecek ve umumun sıhhati ile ilgili kullanılacak şeylerle, yerlerinin, kanun, nizamname ve talimatnamesine uygun olarak denetlenmesi.

Salgın ve bulaşıcı hastalıklarının önüne geçmek ve yayılmasına mani olmak. Ölenleri muayene etmek ve gömülmesine izin vermek, mezarlık işlerini takib etmek.

Sağlık şartlarına uygun olarak mezbahahanelerde ve başka yerlerde hayvan kesimini denetlemek. Parlayıcı ve patlayıcı maddelerin konulup korunacağı depolar yaparak, bunların nizamnamesini ve diğer benzeri depoların nizamnamesini kontrol etmek.

Halk ile temas eden hizmet erbabı işçilerin sıhhi ve fenni muayenesini yapmak. Belediye dahilindeki toplu nakil vasıtalarının kontrolü ve ücret tesbitini yapmak. Bütün inşaat tamir ve ilaveler için imar planına göre ruhsat vermek. Başıboş hayvanları kontrol etmek.

Beldenin imar planlarına uygun olarak gelişmesini kontrol etmek.

Belediye meclisi: Belediye organlarından olan meclis, doğrudan doğruya halk tarafından seçilir ve normal süresi beş sene olup, bazı özel durumlarda bu süre uzatılır. meclis üyelerinden herhangi bir sebeple boşalma olduğu takdirde belediye başkanı meclise katılacak olan yedek üyenin adını ilçe seçim kurulu başkanlığına yazılı olarak sorar ve alınacak cevaba göre sırası gelmiş olanı üyeliğe davet eder. Üyelikten boşalan yer, partiye aitse davet edilen yedek üye de partili olur.

Encümen: Belediyenin yasama organı olan meclisten başka mevcut bulunan yürütme organlarından encümen, üç değişik nitelikte elemanın bir araya gelmesi ile teşekkül eder. Bu elemanlar şunlardır: a) Belediye başkanı;

b) Belediye teşkilat durumuna göre: yazı işleri müdürü veya başkatip, hesab işleri müdürü veya

muhasebeci sağlık işleri müdürü veya baştabib veya tabib, veteriner müdürü veya veteriner, fen işleri müdürü veya başmühendis veya mühendis.

c) b’deki sayının yarısını geçmemek ve ikiden az olmamak üzere belediye meclisi üyelerinden seçilen üyeler.

Encümen'in vazifeleri: Bütçenin ilk tetkiki; aylık icmallerin denetlenmesi ve incelenmesi; hesaplar için meclise görüş beyan etmek; istimlak edilecek yerler hakkında hususi karar itası; beklenmedik sarf mahallerinin tayini; belediye menkullerinden icab edenleri müzayede ile satışa çıkarmak; belediye cezaları hakkındaki kanunlara tevfikan ceza takdiri; memurların terfi ve taltiflerini karara bağlamak. Başkan: Belediye başkanı, başkanlık hizmetine beş senelik bir süre için seçimle işbaşına getirilir. Ceza uygulaması ve kovuşturması memurlar için konan kanunlar hükmünce icra edilir. Aldıkları para ücret veya maaş olmayıp ödenektir. Başkan ödenekleri, belediyenin en büyük karar organı olan meclis tarafından tayin ve tespit edilir. Belediye başkanı mal beyanına tabi değildir. Belediye başkanının çalışması belirli bir mesai saati ile kayıtlı ve sınırlı değildir.

Başkan yardımcısı: Lüzumu kadar bulunur. Ankara ve İstanbul belediye başkan yardımcıları belediye başkanlarının inhaları üzerine İçişleri Bakanlığınca tayin edilir. Tayinler belediye başkanınca yapılıp meclisce tasdik olunur. Ayrıca başkan; kendi sorumluluğu ve gözetimi altında kendine ait görevlerden bir kısmını adına yürütmek ve sonuçlandırmak üzere yardımcılarına vermek yetkisine sahiptir. Başkan yardımcıları memur niteliğinde bulunurlar. Eğer başkan yardımcısı meclis üyesi ise üyeliği bitince vazifesi de biter. Belediye bütçesi başkan tarafından hazırlanarak eylül ayı başında encümene verilir. Encümen iki ay içinde bütçeyi inceler ve 1 Kasımda başkan tarafından meclise verilir.

Sözlükte "belediye" ne demek?

1. İl, ilçe, bucak gibi yerleşim merkezlerinde temizlik, aydınlatma, su ve esnafın denetimi gibi kamu hizmetlerine bakan, üyeleri halk tarafından seçilen, tüzelkişiliği olan örgüt.

Cümle içinde kullanımı

Daha Belediye'yi dönmüş dönmemiştim ki, beynimden vurulmuşa döndüm.
- T. Dursun K.

Belediye kelimesinin ingilizcesi

n. municipality, city hall
Köken: Arapça

--Reklam--